Overleven in tijden van corona

Als de coronacrisis ons iets leert, dan is het wel hoezeer persoonlijk contact inspireert en we een andere kijk op de wereld krijgen. Dit is een tijd van leren en reflecteren. En van opnieuw de kunst van genieten ontdekken. Daarom nodigen we u uit voor een nieuw begin. Om u te verrassen met inzichten over zes allesomvattende coronatopics. Van leren uit het verleden tot de wetenschappelijke interpretaties van nu. Van complottheorieën tot de neus op de feiten. En van omgaan met stress tot wijsgerige liefdeslessen.

Corona in historisch perspectief
Het is niet de eerste keer dat de mensheid op globale schaal te kampen heeft met een dodelijk micro-organisme, en het zal wellicht ook niet de laatste keer zijn. De pest, de pokken, polio, gele koorts en vele andere besmettelijke ziekten waren een gesel voor de mensheid. Johan Braeckman zet het op een rij. Kunnen we iets leren uit het verleden, met het oog op de toekomst? Of zijn we gedoemd tot het herhalen van de fouten uit het verleden?

Omgaan met onzekerheid
De moderne mens heeft het beheersen van de natuur (en daarmee van het lot) tot kunststuk verheven. Maar Corona drukt ons met de neus op de feiten: als het lot toeslaat, dan staan we met onze handen in het haar. De stoïcijnen lagen wat dat betreft ver op ons voor. Menno de Bree bespreekt de belangrijkste lessen van deze noodlotkunstenaars.

Corona & complotten
Vrijwel onmiddellijk na de uitbraak van Covid-19 doken de eerste complottheorieën erover op. Het zou gemaakt zijn in een Chinees laboratorium, of in een Amerikaans, of een Russisch… Bill Gates zou de verspreiding ervan financieren, of anders wel "Big Farma"… De ontwikkeling van het 5G-netwerk zou er ook iets mee te maken hebben. Via het vaccin wil "men" een microchip inbrengen, wat een vorm van "mind control" zou mogelijk maken van vrijwel de hele mensheid… Ontdek samen met Johan Braeckman hoe dergelijke opvattingen ontstaan. Zijn ze onschuldig of schadelijk? En wat kunnen we er tegenin brengen?

Liefde in tijden van corona
Corona levert op vele fronten stress op, en veel relaties zijn daar niet tegenop gewassen. Patiënten en collega’s komen bij u uithuilen, maar wat daarop te zeggen? Een amoureuze Menno de Bree bespreekt belangrijke liefdeslessen van Arthur Schopenhauer - de filosoof die tijdens zijn leven geen enkele relatie heeft gehad.

Corona & goede, minder goede en slechte wetenschap
Wetenschappers zijn het vaak oneens over hoe men de corona-crisis moet interpreteren, en welke maatregelen we er kunnen tegen treffen. Zijn mondkapjes altijd en overal noodzakelijk, of net niet? Is de remedie erger dan de kwaal, vanuit economisch oogpunt? Hoe kunnen we de verspreiding van het virus het beste indijken? Johan Braeckman bespreekt welke inzichten we kunnen gebruiken om mogelijke drogredenen en wetenschappelijk zwakke opvattingen door te prikken.

De ethiek van het verdelen
Corona vormt een onuitputtelijke bron van ethische vraagstukken - van lokale, handelingsgerichte vraagstukken (deze patiënt beademen of niet?) tot de legitimiteit van maatschappijbrede vrijheidsinterventies, van ‘code zwart’ (selectie bij schaarste op niet-medische gronden) tot cultuurkritische beschouwingen over de acceptatie van de dood. Menno de Bree geeft een systematisch overzicht van de meest in het oog springende kwesties.


EXTRA: Coronacijfers ontcijferen

Ionica Smeets* zal de soms verwarrende coronacijfers ontwarren. Tijdens de huidige corona-crisis is er veel discussie over ‘de feiten’, juist omdat er nog zoveel onduidelijk is over het virus. Experts moeten hierbij heel voorzichtig zijn, want elke uitspraak ligt onder een vergrootglas en fouten kunnen het vertrouwen in de wetenschap ondermijnen. Daarnaast geven politici, onderzoekers, journalisten en activisten soms elk een andere interpretatie aan de cijfers. In de (sociale) media wemelt het van de grafieken en sommige daarvan zijn ronduit misleidend.

Wat is de rol van wetenschapscommunicatie in een crisis als deze? Hoe zorg je dat mensen vertrouwen houden in experts? En waar kun je op letten als je corona-grafieken voorbij ziet komen?

* Ionica Smeets is sinds juli 2015 hoogleraar science communication aan de Universiteit Leiden en werkt daarnaast als wetenschapsjournalist. Zij vormde met Jeanine Daems de wiskundemeisjes. Zij treedt regelmatig op in televisieprogramma's en heeft verschillende boeken geschreven waaronder: Super logisch: hoe getallen je helpen om de wereld beter te begrijpen en Zoete kinderen eten geen suiker.